Namaakgeneesmiddelen eisen meer slachtoffers dan verwacht: minimaal 13 doden
Een uitgebreide inventarisatie van het Erasmus MC toont aan dat de impact van namaakgeneesmiddelen aanzienlijk groter is dan eerder werd ingeschat. Waar het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) eerder zes sterfgevallen en vier ernstige vergiftigingen rapporteerde, blijkt uit onderzoek dat er minimaal zeven aanvullende verdachte overlijdens zijn geregistreerd.
Het onderzoek, uitgevoerd in opdracht van de NOS, omvatte een systematische analyse door het Nederlands Vergiftigingen Informatie Centrum, het Trimbos-instituut, het NFI en gespecialiseerde ziekenhuizen. Bij een achtste geval bestaan sterke vermoedens, hoewel definitieve bevestiging ontbreekt.
Ernstige vergiftigingen en ziekenhuisopnames
Naast de sterfgevallen zijn er 22 gedocumenteerde gevallen van ernstige vergiftigingen waarbij patiënten het ternauwernood overleefden dankzij tijdige medische interventie. Verschillende slachtoffers werden in comateuze toestand naar ziekenhuizen gebracht. Het Erasmus MC benadrukt dat deze cijfers hoogstwaarschijnlijk een onderschatting vormen van de werkelijke omvang van het probleem.
De meeste slachtoffers hadden namaak-oxycodon ingenomen, afkomstig van de webshop Slaappillen.net. Maandag verschijnen twee verdachten die betrokken waren bij deze website voor de rechtbank, naar aanleiding van het overlijden van de 44-jarige Sharon uit Voorburg.
Nitazenen als hoofdoorzaak
De primaire veroorzaker van de overlijdens en vergiftigingen is nitazenen, een synthetische opioïde met een extreem hoog overdosisrisico. Deze stof is niet toegestaan in geneesmiddelen, maar wordt regelmatig aangetroffen in namaakpillen die via illegale webshops als authentieke oxycodon worden verkocht.
"In oktober 2024 troffen we voor het eerst nitazenen aan in het bloed van een vermoedelijk slachtoffer", aldus Corine Bethlehem, ziekenhuisapotheker en toxicoloog aan het Erasmus MC. "Hoewel nitazenen in de Verenigde Staten al langer een significant probleem vormt, hoopten we dat Nederland gespaard zou blijven. Het aantal slachtoffers is echter sindsdien sterk toegenomen."
Ongelijke testprocedures
Een belangrijke bevinding betreft de inconsistentie in testprotocollen tussen verschillende politieregio's. Terwijl in westelijke regio's standaard wordt getest op nitazenen bij verdachte sterfgevallen, ontbreekt dit protocol in oostelijke gebieden. Voor overlevende patiënten wordt vrijwel nooit getest op nitazenen, vanwege het ontbreken van medische noodzaak en kostenoverwegingen.
Bethlehem pleit voor standaardisatie van testprocedures: "Een grote maatschappelijke noodzaak vereist standaard testing, zowel bij overlijden als overleven. Effectief beleid vereist accurate data over de frequentie van nitazeengebruik."
Voortdurende criminele activiteit
Het Landelijk Parket onderzoekt de hoofdverdachten, die naar verluidt nog steeds actief zijn. Voordat Slaappillen.net eind november offline ging, ontvingen klanten een bericht waarin werd verwezen naar een alternatieve website voor verdere bestellingen.
Een 29-jarige vrouw uit Amsterdam overleed op 8 april na inname van een pil die zij had besteld via Slaappillen.net tijdens een acute pijnaanval. Haar ouders, die anoniem willen blijven, roepen op tot verhoogde bewustwording van de risico's van illegale online medicijnverkoop en strengere vervolging van de betrokken criminele netwerken.
"Het verlies van een kind is het ergste wat ouders kunnen overkomen", aldus de vader. "We hopen dat onze ervaring anderen ervan weerhoudt om medicijnen te bestellen via dergelijke websites. Elk voorkoombaar sterfgeval is er één te veel."